اينها در حدود دو هزار برگ . 13 - كتاب الانوار و الثمار : مشتمل بر بارهء اشعارى كه دربارهء گل سرخ و نرگس و انواع گلها و ميوه‌ها گفته شده . 14 - اخبار البرامكه : و دهها كتاب ديگر كه نام يكايك آنها در صفحات 220 و 221 الفهرست ابن نديم آمده است . » پس از اين اشاره مختصر به ادبيات عرب به سير تكاملى ادب فارسى مىپردازيم : حكومت سامانيان پادشاهان اين سلسله از حدود سنه 261 ه . ق . تا سال 389 ه . ق در ماوراء النهر و خراسان با استقلال تمام حكومت كرده‌اند ، هرچند به ظاهر نسبت به خليفه اظهار اطاعت مىكردند ، ولى در عمل سپاهى و خراج به خليفهء بغداد نمىدادند ، از افتخارات و مزاياى شهرياران اين سلسله توجّه به قواعد و رموز مملكتدارى و خوددارى از تعصب و كوته‌بينى بود . آنها با بلندنظرى و سعهء صدر و با روح تسامح و صلح‌جويى با پيروان اديان و ملل مختلف كه در ماوراء النهر زياد بودند به سر مىبردند ، و براى حل مشكلات سياسى با صاحبنظران و ارباب اطلاع رايزنى و مشورت مىكردند و همواره براى كسب اطلاعات سياسى ، راه‌ورسم مملكتدارى سياستمداران روم و هند و چين را مورد مطالعه و بررسى قرار مىدادند . توجه شهرياران سامانى به علم و ادب سبب گرديد كه بخارا به‌صورت كانون مهم علم و فرهنگ درآيد و مورد توجه دانشمندان قرار گيرد ، شاهد اين مدعا ، قول ابن سيناست كه مىگويد در كتابخانه سامانيان « كتابهايى يافتم كه حتى نام آنها بر بسيارى مجهول بود و از آن پس هرگز چنان مجموعه‌يى از كتابها به هيچ‌جاى نديدم . » پادشاهان اين سلسله نسبت به اهل علم روشى انسانى و دور از تكلف پيش مىگرفتند و « . . . چندان به تشويق علما اهتمام داشتند كه دانشمندان را از خدمت و زمين بوس خويش معاف كرده بودند . . . و كارها به تدبير آنها مىراندند . » عامل ديگرى كه به پيشرفت حكومت 128 ساله سامانيان كمك شايان كرد ، همكارى و راهنمايى وزراى مدبّر و دانشمندى چون ابو الفضل بلعمى ، ابو على بلعمى ، جيهانى و عتبى بود كه مردان ادب و سياست بودند و از بركت علم و اطلاعى كه داشتند هركس را به كارى كه اهليت و شايستگى انجام آن را داشت مىگماشتند . دانش و فرهنگ در عصر سامانيان در دورهء سامانيان ، وضع عمومى براى رشد و تكامل علوم و ادبيات فارسى كاملا آماده و مساعد بود . در اين دوره نه‌تنها ادبيات فارسى بلكه ادبيات عرب نيز در راه كمال پيش رفت و